Arend J. Meerburg, redactielid VN Forum

Dit artikel valt onder de serie ‘Nederland en de VN Veiligheidsraad’.

Op 15 september 2014 werd door het ministerie van Buitenlandse Zaken de jaarlijkse AVVN briefing voor de leden van de NVVN gehouden. De basis voor de briefing vormden de ‘Richtlijnen voor de Koninkrijksdelegatie naar de 69e sessie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties’, zoals opgenomen in een brief aan de Tweede Kamer. Het valt aan te bevelen deze richtlijnen eerst te lezen.

NVVN-voorzitter Yvonne Donders en diplomaat Koen Davidse met enkele collega's bij de briefing. Foto: Paula Harte

NVVN-voorzitter Yvonne Donders en diplomaat Koen Davidse met enkele collega’s bij de briefing. Foto: Paula Harte

De tientallen aanwezige leden van de NVVN werden in de perszaal hartelijk welkom geheten door Koen Davidse, de directeur van de Directie Multilaterale Instellingen en Mensenrechten (DMM), met enkele medewerksters. De voorzitter van de NVVN, Yvonne Donders, toonde zich verheugd dat het wederom mogelijk was gebleken deze briefing te organiseren. Na afloop van de briefing werden gastvrij versnaperingen aangeboden.

Davidse noemde in zijn inleiding o.a. de ‘hete zomer’ van dit jaar, met MH17 en andere ontwikkelingen in Oekraïne, ISIS, Syrië, ebola, Zuid-Soedan, de Centraal Afrikaanse Republiek en Gaza. Ook werd melding gemaakt van enkele ‘side-events’ in New York bij het begin van de AVVN, waaronder een korte klimaattop ter voorbereiding van de grote klimaatconferentie in Parijs eind 2015[i]. En natuurlijk staan er veel bilaterale gesprekken van minister-president Rutte, minister Timmermans (Buitenlandse Zaken) en minister Ploumen (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) en marge van de AV op de agenda’s.

Voor minister-president Rutte is er een speciale bijeenkomst met jongeren in het kader van het UN Population Fund. Tevens is er een topconferentie over inheemse volken, waar minister Ploumen bij zal zijn. Koningin Máxima zal aanwezig zijn in haar functie van Special Advocate for Inclusive Finance for Development (UNSGSA[ii]).

Hieronder enkele opmerkingen over de belangrijkste onderwerpen die werden besproken, waarbij uiteraard gewezen werd op de langjarige aandacht die Nederland geeft aan mensenrechten, multilaterale ontwapening en ontwikkelingsvraagstukken (OS).

Organisatie van de VN, w.o. Nederlandse kandidatuur voor de Veiligheidsraad (VR)

De regering heeft besloten wederom een gooi te doen naar het lidmaatschap van de Veiligheidsraad. Zoals bekend bestaat de VR uit vijf permanente leden met vetorecht (Verenigde Staten, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Rusland en China) en tien niet-permanente leden die voor twee jaar worden gekozen. Nederland heeft concurrentie van Zweden en Italië voor de westerse zetel van 2017-2018.[iii] De vraag of Nederland vergeleken met de vorige campagne voor de VR niet aan overtuigingskracht had ingeboet vanwege de vele OS bezuinigingen werd door voorzitter Davidse negatief ingeschat: we zijn nog steeds één van de grootste en actiefste donoren van de VN.

Kingdom of The Netherlands, Partner for Peace, Justice and DevelopmentNederland maakt reclame voor de VR-kandidatuur onder het motto ‘The Kingdom of the Netherlands, Your Partner for Peace, Justice and Development’, waarbij uiteraard Den Haag als ‘International City of Peace and Justice’ wordt ingezet. Juist vanwege de vele instellingen op dit terrein in Den Haag, en de nauwe band tussen de VR enerzijds en het International Criminal Court (ICC) en andere tribunalen anderzijds (Libanon, voormalig Joegoslavië etc.)  is het voor Nederland ook van belang regelmatig lid te zijn van de VR. De VR bezocht overigens Den Haag in augustus jl. (o.m. vanwege MH17).

Nederland heeft ook al lang ideeën over modernisering van de VR, w.o. beperkte uitbreiding met permanente (zonder vetorecht) en niet-permanente leden. Belangrijker lijkt mij het streven naar een meer coherent optreden van de vele VN-organisaties door het versterken van de rol van de lokale coördinatoren (resident coordinators).

Vrede en Veiligheid

Voor de VN zijn de vele diverse vredesoperaties (met totaal meer dan 100.000 militair en civiel personeel) een essentieel onderdeel van het werk geworden. Er komt nu een uitvoerige evaluatie van deze missies om daaruit nadere lessen te trekken. Zoals bekend doet Nederland mee met de VN- missie in Mali.

In de Eerste Commissie van de AVVN komen alle ontwapeningskwesties ter sprake.  Verheugend is dat het Arms Trade Treaty in werking zal treden. In dit wereldwijde verdrag – waar landen als de VS overigens niet aan deelnemen – worden criteria vastgelegd waaraan importerende landen moeten voldoen alvorens leveranciers exportvergunningen voor conventionele wapens mogen afgeven.

In 2015 vindt weer de vijfjaarlijkse Toetsingsconferentie van het Non-Proliferatie Verdrag plaats, met niet al te beste vooruitzichten vanwege het gebrek aan voortgang op het terrein van nucleaire ontwapening. Onderhandelingen tussen de VS en Rusland op dit terrein stagneren terwijl in het multilaterale onderhandelingsorgaan – de Ontwapeningsconferentie in Genève – ook weinig gebeurt.

Mensenrechten en internationale rechtsorde

Nederland is voor de periode 2015-2017 weer lid van de Mensenrechtenraad. Zoals gebruikelijk zal door de delegatie worden ingezet op vele onderwerpen, zoals vrijheid van religie (steeds relevanter!), het tegengaan van kindhuwelijken, afschaffing van de doodstraf en gelijke rechten voor LGBT[iv]. Davidse toonde zich verheugd over de recente benoeming van de nieuwe Hoge Commissaris voor de Mensenrechten, de diplomatiek ervaren Prins Zeid Al-Hussein uit Jordanië.

Prins Zeid Al-Hussein van Jordanie

Prins Zeid Al-Hussein van Jordanië

Ontwikkeling

Als uitvloeisel van de RIO+20 conferentie in 2012 (20 jaar na de grote conferentie over duurzame ontwikkeling) is een ambitieuze lijst van doelen tot stand gekomen, een proces waar ook deze AVVN bij betrokken wordt. De ‘Open Working Group on Sustainable Development’ heeft een ‘Outcome Document’ gepresenteerd met 17 duurzame ontwikkelingsdoelen, inclusief 169 subdoelen. Op deze manier wordt duurzaamheid geïntegreerd in de post-2015 ontwikkelingsagenda die nader ontwikkeld moet worden na het verlopen van de Millenniumdoelen. In september 2015 vindt een grote conferentie plaats over de Sustainable Development Goals (SDG). Daarvoor vindt in juni 2015 in Addis Abeba een belangrijke conferentie plaats over ‘Financing for Development’.

Minister Ploumen zoekt bij al deze processen naar goede samenwerking met ngo’s en – vooral – met het bedrijfsleven, inclusief grote internationals (Unilever, DSM etc.) waarvan verwacht kan worden dat zij hun globale verantwoordelijkheden nemen. In dit kader bestaat er nu een Global Partnership for Effective Development Cooperation, met allerlei soorten landen, foundations, private sector, ngo’s etc. De bedoeling is dat dergelijke partnerships helpen bij het formuleren en uitvoeren van de overeen te komen ontwikkelingsdoelen later in 2015.

Voor Nederland is voedselzekerheid een belangrijk onderwerp, waarbij o.m. wordt samengewerkt met Nederlandse kennisinstituten, mede in het kader van de Zero Hunger Challenge. Ploumen zet zich ook actief in voor reproductieve gezondheidszorg, een prioriteit van de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking.

Aanwezigen bij briefing 2014. Foto: Paula Harte

Aanwezigen bij briefing 2014. Foto: Paula Harte

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[i]  Deze klimaattop werd voorafgegaan door duizenden demonstraties in de wereld, waaronder in New York de grootste over dit onderwerp ooit, voornamelijk georganiseerd door Avaaz.

[ii]  Zie www.unsgsa.org en voor een belangrijke groep Nederlandse organisaties die op dit terrein van microfinanciering actief zijn www.inclusivefinancingplatform.nl

[iii]  In VN Forum zal in verschillende artikelen dit jaar aandacht besteed worden aan de VR, zowel historisch, inhoudelijk als procedureel.

[iv]  Lesbian, Gay, Bi-sexual, Transgender